Çocuklarımız ve Uyuşturucu

AÄ°LELERÄ°N DÄ°KKATÄ°NE...

AİLE VE YAKIN ÇEVRENİN DİKKATİNE ! Gencin içinde bulunduğu aile, okul, yakın çevre; alkol kullanan, bağımlı olan genci ne kadar erken far eder, ona yardımcı olmaya çalışırsa, gencin bağımlılıktan kurtulma şansı o kadar artar.Bu nedenle, erken teşhis belirtilerinin bilinmesi çok önemlidir. Teşhis belirtileri fiziksel ve ruhsal-toplumsal olarak iki grup içinde toplanır.Bunların birkaçının bir araya gelmesi alarmı harekete geçirir.

FÄ°ZÄ°KSEL, TOPLUMSAL, RUHSAL

Bitkinlik-Dalgınlık-Uyuklama-Uyku bozukluğu-Konuşma güçlüğü-Burun akıntısı-Terleme-Titreme-Dengesizlik-Gözde kanlanma- Göz bebeğinde daralma-Yüzde kızarma, soğukluk-Kabızlık-İshal-Made,bağırsak yakınmaları-Yürüme bozukluğu-Solunum güçlüğü- Ağrılar-Duygu durumu değişikliği-Mgi istek kaybı-Donukluk-Bilişsel bozukluklar-Başarıda azalma-Bakımsız dış görünüş- Gerçek dışı konuşma-İçe kapanma-Çevre değişikliği-Konuşma içerisinde değişme-Aşırı para harcama-Suç işleme eğilimi- Evden uzaklaşma-Madde kokusu...

KETAMÄ°N NEDÄ°R?

Ketamin bir "dissosiyatif anestetik"'tir, yani kullananlarda çevrelerinden ya da acılarından bağlantısız veya kopukluk hissi yaratır. Uyuşturucunun efektleri phencyclidine (PCP) ile benzerdir.

ANABOLÄ°K STEROÄ°DLER NEDÄ°R?

Anabolik steroid erkek hormonlarına benzer yapıda olup içerisinde erkek hormonu ihtiva ederler.Anemi ve kas cerrahisinde kullanılırlar.Astım ve egzama iltihaplanmalarında kullanılan diğer steroidlerle karıştırılmamalıdır.

METAMFETAMÄ°N NEDÄ°R?

Metamfetamin, anfetamin ailesinden gelen, Ritalin, Adderal ve Dexedri gibi bir çok reçeteyle satılan ilaçlarda da bulunan, yasadışı bir uyarıcıdır.Metamfetaminin bir çok değişik formu mevcuttur."Speed" (Hız) genel olarak metamfetaminin tozu (HCİ tozu) olan beyaz veya kırık beyaz bir tozdur."Crystal" (Kristal) maddenin baz haline verilen addır, kırık cama benzer kristal parçacıkları formundadır."Ice" (Buz) kristal metamfetaminin daha yüksek bir seviyesidir ve bir takım kimyasal süreçlerden geçerek cam gibi görünmesi sağlanmıştır.

SOKAK Ä°SÄ°MLERÄ°...

Bağımlılık yapıcı maddelerin, kullanıcılar tarafından şifrelemek amaci ile olmasa da değişik takma isimleri vardır.Bu takma isimlerin öğrenilmesi sevdiklerinizin sorununu öğrenmekte size en erken teşhis fırsatı verebilir.

TÃœTÃœN NEDÄ°R?

Tütün bitkisi (Nikotina Tabacum) içinde çeşitli psikoaktif uyuşturucular bulunan bir maddedir.Tütün ürünleri içinde 4000'e yakın kimyasal madde vardır.Sigara ve mamülleri bu bitkilerin kurutulmuş yapraklarından elde edilir.Nikotin tüm bağımlılık yapan maddelerin en zehirlisi ve en bağımlılık yapanıdır.

ALKOL NEDÄ°R?

Alkol dünyadaki en eski ve en geniş şekilde kullanılan uyuşturucu türüdür.

BULUNABÄ°LÄ°RLÄ°K & KULLANIM

Kanunların yaş sınırlaması olmasına rağmen, alkol gençler tarafından çok kolay elde edilebiliyor.Araştırmalara göre gençler alkolü genellikle evde bulurlar ve ev içerisinde tüketirler.

ECSTASY NEDÄ°R?

Ecstasy, kimyasal adıyla MDMA (3,4 metilendioksi metamfetamin) ağızdan alınan bir haptır.Haplar değişik şekil ve markalarda mevcuttur.Bazı durumlarda MDMA toz halinde satılmaktadır.Hap şeklindedir ama asla yasal kullanımı yoktur, dolayısıyla denetim altında değildir.Genel bir kullanıcının "doz" içerisinde hangi maddeleri bulunduğunu bilmesi bu sebeple imkansızdır.

ESRAR NEDÄ°R?

Esrar içinde, yapraklarında, tohum ve çiçeklerinde psikoaktif kimyasal tetrahidrokanibal (THC) bulunan bir bitkidir. THC'nin yoğunluğu bitkiden bitkiye değişir, fakat çoğu bitki % 2-5 THC içerir.Esrarın elde edildiği bitki olan Hint keneviri bitkisi kağıt, giysi, inşaat malzemesi ve pek çok diğer malzeme yapımında kullanılır.

Neden Kullanım ve Bağımlılık? Neden "uyuşturucu" Değil?

1. Uyuşturucu sözcüğü dar bir kapsamda kullanılmaktadır.
2. Bağımlılık yapan maddelerin hepsi "uyuşturucu" değildir.Uyarıcı olanları da vardır.
3. "Uyuşturucu" tanımı tütün ve alkol kullanımını kapsamaz.
4. Tütün ve alkol bağımlılık yapan maddelerdir.
5. Madde kullanımı ve bağımlılığı dendiğinde ise ayrım yapmaksızın tüm "bağımlılık maddeleri" anlaşılır.

BAÄžIMLILIK NEDÄ°R?

İnsanın yaradılış özelliği ile ilgili olarak vücudunun hiç de ihtiyacı olmadığı halde herhangi zararlı bir maddenin, vücuduna girmesini sağlayarak, bu maddeyi vücuduna alıştırması, devamında da bu maddeyi bırakamamasına bağımlılık denir.

• Bağımlılık yapan maddeyi vücuduna tanıtan insanın hayatının her anında o madde ile iliÅŸki içerisinde olması kaçınılmazdır.

Bu ilişki insanın özel hayatının pek çok alanını kapsar ve insanın diğer tüm maddi-manevi ihtiyaçlarının önüne geçer.

Bağımlı hale gelen bir insanın kaybedecekleri;

1. Özerklik,
2. Özgürlük,
3. Özdenetim,
4. Özgüven,
5. Özgüllük,

İnsanoğlunun onurlu ve insani prensipler içerisinde yaşamasını sağlayışı bu 5 özellik, bireyin herhangi bir maddeye bağımlı hale gelmesiyle birlikte değişime uğrar,hatta yok olup gider !

Madde doÄŸal veya yapay kimyasallara verilen isimdir.

1. Tıp alanında hekim denetiminde tedavi amacıyla,
2. Tıp alanında hekimden bağımsız tedavi dışı amaçlarla,
3. Tıp dışı ve farklı amaçlar için üretilmiş olmasına karşın insan tarafından tüketilen kimyasallara bağımlılık maddeleri denir.

BAÄžIMLILIK YAPAN MADDELER...

1. Beyin ve bağlantılı organları (Merkezi Sinir Sistemi) doğrudan
2. Beyin ve bağlantılı organları (Merkezi Sinir Sistemi) dolaylı etkileyerek
3. "Sahte bir iyi oluş" hali yaratırlar. Sahte iyi oluş hali !!!
4. Bağımlılık yapan maddelerin Beyin Ödülleme Sistemi üzerindeki etkisidir.
5. Öznel bir hoşnutluk söz konusudur.
6. Her birey için farklı bir şiddeti vardır.
7. Etkisi zamanla sınırlı ve geçicidir.
8. Beyin Ödülleme Sisteminin doğal yolla uyarılması doğal hoşnutluk yaratmaktadır.

• Madde kullanımı ve bağımlılığı
• Madde kullanımı, bağımlılık yapan maddelerin sahte iyi oluÅŸ hali saÄŸlamak amacıyla vücuda dahil edilmesidir.
• Madde kullanımının, biyolojiksüreçlere baÄŸlı olarak ortaya çıkardığı bedensel,ruhsal,toplumsal sorunlar ise, bağımlılıktır.

BAĞIMLILIK SÜRECİ GELİŞİMİ...

• Madde kullanımı ile duygu, düşünce, davranış ve tutum farklılaşır.
• Miktara baÄŸlı olarak bu durum her birey için deÄŸiÅŸik bir süreyi kapsar.
• Bireyin gerçekliÄŸi kavrayışı etkilenir.
• Ä°lk seferden sonra tekrarlayan kullanım olasılığı yüksektir.
• Sonraki zamanlarda aynı etkinin saÄŸlanması için kullanım sıklığı ve/veya miktarı artabilir.
• Bu kısır döngünün yerleÅŸmesiyle birey bağımlılık sürecine girmiÅŸ olur.Bağımlılık süreci:DeÄŸerlendirme Ölçütleri...
• Madde arama davranışının yoÄŸunluÄŸu
• Madde kullanma sıklığının artması
• Madde etkisine tolerans geliÅŸmesi
• Yoksunluk/kesilme belirtilerinin varlığı
• Bu belirtilerin madde kullanımı ile yatışması veya giderilmesi
• Zihinsel olarak madde kullanımına dair uÄŸraÅŸ ve kurguların yoÄŸunlaÅŸması ve davranışın buna göre ÅŸekillenmesi
• Süreç oluÅŸtuktan sonra madde kullanımına ara verilse bile bağımlılık olgusu yok olmaz.Kullanımla birlikte birkaç hafta içinde tekrar ortaya çıkar.

BUNLARDAN ÜÇ TANESİNİN VARLIĞI, BAĞIMLILIK LEHİNE DEĞERLENDİRİLİR...

Bağımlılık sürecini etkileyen unsurlar;

• Madde kullanımının bağımlılığa dönüşmesi temelde biyolojik bir olgudur.
• Bireysel ruhsal özellikler,
• Çevresel nedenler, (farklı biçim ve düzeyde sürecin alacağı en son ÅŸeklin belirlenmesinde rol oynarlar)
• Bağımlılık Biyo Psiko Sosyat bir sorundur.
  Bağımlılık süreci:Belirleyici etmenler-1
• Kullanılan maddenin etkileme süresi
• Kullanılan maddenin etki ÅŸiddeti
• Bağımlılık maddesi MSS'ni ne kadar kısa sürede ve ne kadar ÅŸiddetle etkiliyorsa o ölçüde bağımlılık gücü taşımaktadır.
  Bağımlılık süreci:Belirleyici etmenler-2
• Kullanan kiÅŸinin yapısal özellikleri
• Kullanan kiÅŸinin ruhsal yapı özelliÄŸi
• Yapısal özellikler bazı insanlar için madde kullanmayı zorlaÅŸtırırken, beyinde eksikliÄŸi saptanmış kimi maddelerin kiÅŸiyi madde kullanmaya yatkınlaÅŸtırdığına dair bulgular vardır.
• Ruhsal zorlukların ve bozuklukların seyri sırasında madde kullanma davranışının ortaya çıktığı yaygın bir kanıdır.
• Belli kiÅŸilik özellikleri taşıyan insanların madde kullanmaya yatkınlığından söz edilmektedir.

RUHSAL YAPI ÖZELLİKLERİ MADDE KULLANIMI VE BAĞIMLILIĞINI TEK BAŞINA AÇIKLAYAMAZ ! GENELLEME YAPMAKTAN VE ÖN YARGIYLA YAKLAŞMAKTAN KAÇINMAK GEREKİR...

Bağımlılık süreci:Belirleyici etmenler-1

• Maddeye ulaÅŸmak ve maddeyi temin etmek kolaysa o maddenin kullanımı yaygınlaşır.
• Akran grubu ve aile sosyal öğrenmenin en temel iki ortamı olup madde kullanmaya baÅŸlamakta önemlidir.
• Toplumsal çevrenin madde kullanımına yönelik tutum alışı birey için ödülleyici veya caydırıcı bir etki taşır.

MSS VE BAÄžIMLILIK SÃœRECÄ°...

Kullanım ve temas

MSS VE BAÄžIMLILIK SÃœRECÄ°...

Kullanım ve değişme

• Hücresel öğrenmenin baÅŸlaması

MSS VE BAÄžIMLILIK SÃœRECÄ°...

Bağımlılığın yerleşmesi

Hücresel öğrenmenin tamamlanması
Hücresel öğrenme:Sonuç ve çıkarımlar;

• Hücre yapısı ve iÅŸlevi, insan türü için özdeÅŸtir.
• KiÅŸinin eÄŸitimi, toplumsal konumu, gelir düzeyi vb. etmenlerin bu özdeÅŸlik üzerinde belirleyici bir etkisi yoktur.
• Madde kullanan herkes için bağımlı hale gelme riski eÅŸittir.
• Kullanımı emniyetli bir bağımlılık maddesi yoktur.
• Hücresel öğrenme süreci herkes için eÅŸdeÄŸer bir seyir özelliÄŸi taşır.

TEDAVÄ°...

Tedavinin ilkeleri

Bu maddeleri kullanan kişilerin tedavisi kişiye, kullanılan maddelerin cinsine ve kullanım süresine göre değişiklikler göstermektedir.Tedavinin başarısı için iki önemli etken sayılabilir;

1. Bunlardan birincisi kişinin tedavi olmayı istemesidir.Eğer kişi tedavi olmayı kendisi istemiyor ise, kimse ona zorla bıraktırmayı başaramaz.
2. Diğeri ise kişinin maddeyi bırakmaya kendini hazır hissetmesidir.Çünkü, kişi maddeyi bıraktığı zaman alışkanlıklarını, yaşadığı ortamı değiştirmek zorunda kalabilecektir.Eğer tüm bunlara hazır değilse, yapabilecek fazla bir şey yoktur.

Uyuşturucu madde kullanan kişide bağımlılık geliştiyse, tedavi daha güç olacak ve daha uzun sürecektir.

Ayrıca, uyuşturucu kullanımı ile daha da artan aile içi iletişim bozukluklarının, kopukluklarının giderilmesi için anne ve babanın da tedaviye katılması gerekir.

Gençlerin madde kullanımını önlemede ailelerin çocukları ile ilişkilerinin kalitesi önemli bir yer tutar.Çocukları ile kuvvetli sevgi ilişkisi olan, doğru ve yanlışları öğreten, davranışları için uygulanabilir kurallar koyan, bunların uygulanmasını sağlayan ve çocuklarını gerçekten dinleyen ebeveynler çocuklarının uygun bir aile ortamında yetişmesini sağlamış olurlar.

İnsan ihtiyaçları sonsuzdur.Çocuğunuzun yaşını, sosyal çevresini, ihtiyaçlarını göz önünde bulundurarak ne kadar harçlık vereceğinizi belirleyiniz.Belirlenen bu rakam ihtiyaçlarının üzerinde ya da bu ihtiyaçları karşılayamayacak miktarda olmamalıdır. (Çok verme arsız edersin.Az verme hırsız edersin) atasözü...

 

1. Değerlerin Öğretilmesi:
   Her ailenin bazı prensip ve standartlarla belirlenmiş davranış beklentileri vardır.Sosyal, ailesel ve dini değerler gence, alkole ve maddeye hayır demeleri için nedenler bulmasını ve kararlılıklarını kesin bir şekilde sürdürmelerini sağlar.

   Aile değerlerinizi çocuğunuza açık bir şekilde öğretebilmeniz için: İzin alması için gerekli olan değerleri açık bir şekilde belirtin ve dürüstlük, sorumluluk alma ve kendine güvenin neden önemli olduğunu bu değerlerin iyi kararlar vermede nasıl yardımcı olacağı hakkında konuşun.

   Kendi davranışlarınızın çocuğunuzun değerlerinin gelişmesini nasıl etkilediğini sakın unutmayın.Çocuklar kendi anne-babalarının davranışlarını taklit ederler.Örneğin sigara içen anne-babaların çocuklarının sigara içme yüzdesi daha yüksektir.Sigara içme, alkol ve yatıştırıcı ilaçlar alma davranışlarınızı yeniden gözden geçirin.Unutmayın ki sizin bu maddeye karşı tutumunuz çocuğunuzun alkol veya madde kullanıp kullanmamaya karşı belirleyeceği tutumu şekillendirecektir.Bu zaman zaman aldığınız alkolü tamamen kullanmamanız anlamına gelmektedir. Çocuklar bağımlılık düzeyinde, kendisine ve ailesine zarar verebilecek düzeyde alkol kullanımı ile sosyal içicilik arasındaki farkı anlayabilirler.

   Çocuğunuzun asla sizin içkinizden tatmasına izin vermeyin.Böylece çocuk, erişkinler için yasal ve kullanılabilir olan alkolün çocuklariçin yasal olmayan bir madde olduğunu görebilir.Kendi söz ve davranışlarınız arasındaki uyuma dikkat ediniz.Çocuğunuzun sizinle özdeşim kurduğunu unutmayınız. Çocuğunuzdan beklediğiniz davranışları sizin gösterdiğinizden emin olunuz.Çocuğunuz sizi model alır.Sizin davranışlarınızın, tutumlarınızın, sorunlarla başa çıkma yollarınızın benzerlerini çocuğunuzda görebilirsiniz.Çocuğunuzun sizin aile değerlerinizi anladığından emin olunuz. Aileler bazen çocuklarının nadiren veya hiç konuşmadan değerleri aldıklarını düşünürler.Bu doğru değildir.Bunlar, aile yemek için bir araya geldiğinde konuşulabilir.

2. Alkol ve diğer maddelere karşı kuralların konması ve bunların uygulanması:
   Kuralların konması işin sadece başlangıç kısmıdır.Önemli olan bunların uygulanmasıdır.Kurallara uyulmadığında uygulanacak yaptırımlar da önceden belli olmalıdır.

   Açık olun.Kuralların nedenlerini açıklayın.Kuralların neler olduğunu ve nasıl bir davranış beklediğinizi söyleyin.Kurallara uymamanın sonuçlarını, yani yaptırımın ne olacağını, nasıl uygulanacağını ve ne kadar süreceğini tartışın.

   Tutarlı olun.Çocuğunuzun alkol veya madde kullanması konusunda kuralların evde, arkadaşında ve her yerde geçerli olduğundan emin olur.Makul olun.Daha önce kararlaştırılmamış yeni kuralları ve ve cezaları çocuğunuzla tartışmadan uygulamayın."Baban eve geldiğinde seni öldürür" gibi gerçekçi olmayan tehditlerden kaçının. Bunun yerinde sakin bir şekilde tepki verin ve daha önce kararlaştırmış olduğunuz cezayı uygulayın.

    

3. Alkol ve Maddelerin Etkileri Hakkında Bilgi Sahibi Olma
   Aileler; alkol ve uyuşturucu maddeler hakkında bilgilenmen, tehlikeyi kendilerinden ve çocuklarından çok uzaklarda görmemeli, tehlikeden uzak kalmak için tedbirler geliştirmelidirler.

    

4. Çocuğunuzla Konuşma ve Onu Dinleme
   Bir çok aile çocuğu ile alkol ve maddelerin kullanımını konuşmaktan kaçınır.Bazıları kendi çocuklarının böyle maddelerle karşılaşmayacağını düşünür.Bazıları ise bunu nasıl konuşacağını bilemediği için veya böyle fikirleri çocuğun kafasına koymak istemediği için konuşmaz.

   Çocuğunuz böyle bir problem yaşayıncaya kadar beklemeyin.Tedavi programlarına giren bir çok genç ailelerin öğrenmesinden önceki en az iki yıldan beri madde kullandıklarını açıklamaktadırlar.Çocuğunuzla madde ve alkol hakkında daha erken konuşmaya başlayın ve iletişim kanallarını açık tutun.

   Tüm cevapları bilmeme olasılığından endişe etmeyin.Çocuğunuz bununla ilgili olduğunuzu bilsin yeter.Birlikte cevapları araştırabilirsiniz.

   Aşağıda çocuğunuzla alkol ve madde hakkında konuşabilmenizi sağlayacak bazı ipuçları bulacaksınız.İyi bir dinleyici olun.Çocuğunuzun size problemlerini veya sorunlarını getirebileceğinden emin olun.Çocuğunuzun size söylediği şeyleri dikkatle dinleyin. Öfkenizi kontrol edin, şiddetten kesinlikle kaçının.Gerekiyorsa, sakinleşmek için kendinize süre verin.Çocuğunuzun ne söylediğine çok dikkat edin.Eğer çocuğunuz sorunlarından bahsediyorsa, okulda veya arkadaşlarıyla işlerin nasıl gittiğini siz sorun.Hassas konularda da konuşabileceğinizi hissettirin.Gençler, kendileri için önemli konularda ailelerinden bilgi alabileceklerine inanmak isterler, ödüllendirin. Sadece yanlışlar üzerinde odaklanmayın, iyi yaptığı şeyleri de fark edin ve bunları belirterek pekişmesini sağlayın.Aileler ödüllendirmekte eleştirmekten daha cömert olursa çocuklar kendilerini daha iyi hissederler ve kendi kararlarına güvenerek özgüveni yüksek gençler olurlar. Burada kastedilen sözel ödüllendirmedir.Yani çocuğunuzun yaptığı davranışı beğeniyorsanız onu takdir ettiğinizi söyleyin.Açık mesajlar verin. Alkol veya madde hakkında konuşuyorsanız çocuğunuza kullanmama mesajını açık bir şekilde verdiğinizden emin olun.Böylece çocuğunuz kendisinden beklenenleri tam olarak bilecektir.Doğru davranışlarınızla model olun.Çocuğunuzdan beklediğiniz dürüstlük, ahlaklı olmak gibi davranışları kendiniz gösterdiğinizden emin olun.

    

5. İletişim ipuçları :

Dinleme

• Dikkatle dinleyin,
• Sözünü kesmeyin,
• ÇocuÄŸunuz konuÅŸurken kendi söyleyeceÄŸinizi hazırlamakla meÅŸgul olmayın
• ÇocuÄŸunuzun sözünü bitirdiÄŸinden emin olana kadar bekleyin

Gözlemleme

• ÇocuÄŸunuzun yüz ifadesi ve vücut dilini anlayın
• ÇocuÄŸunuz sinirli ve rahatsız mı? veya rahat mı? görünüyor.
• KonuÅŸma süresince çocuÄŸunuzun söylediklerini ona eÄŸilerek, omzunu tutarak,başınızı sallayarak ve göz teması kurarak dinleyin
• ÇocuÄŸunuzun konuÅŸmalarını ciddiye alın

Cevap Verin
"Şunu yapmalısın", "senin yerinde olsam" veya "ben senin yaşındayken" ile başlayan cümleler yerine "çok ilgimi çekti", "anlıyorum, bu bazen zordur" gibi cümlelerle başlamak cevap vermek için daha uygundur.

Eğer çocuğunuz size duymak istemediğiniz şeyler söylüyorsa, sakın bunları yadsımayın.

Her durum için çocuğunuza önerilerde bulunmayın.Bunun yerine anlattığı şeylerin ardındaki duyguları anlamaya çalışın.

Çocuğunuzun kastetdiği şeyi anladığınızdan emin olun.

Çocuğunuzun içinde bulunduğu güç durumu sizinle paylaştığı için pişman olmasına neden olmayın.Her zaman onun yanında olacağınızı hissettirin.